Er voor uitkomen

Antwoorden op de zes meest gestelde vragen over ‘het er voor uit komen’:

Wat betekent coming out?

De term coming out betekent uit de kast komen, openlijk uitkomen voor je homoseksuele of lesbische gevoelens.

Voor de meeste mensen gebeurt dit in fasen. Eerst vertellen ze het bijvoorbeeld aan hun beste vrienden, misschien later aan hun ouders en familie en dan aan anderen.

Het woord coming out doet vermoeden dat het eenmalig is: als je het eenmaal verteld hebt, dan ben je er klaar mee. Dat is niet zo. Bij iedere verhuizing, nieuwe baan of ontmoeting, besluiten homo’s en lesbo’s opnieuw of ze het wel of niet vertellen. Hetero’s kennen geen coming out: je hoeft niet te vertellen dat je hetero bent, omdat dat vanzelfsprekend wordt gevonden.

Coming out kan heel fijn zijn. Bijvoorbeeld als je verliefd bent en je wilt het van de daken schreeuwen. Of je hebt genoeg van geheimzinnig doen over je gevoelens. Je wilt ze delen met de mensen om je heen.

Hoe mensen erop reageren, heb je niet in de hand. Het fijnste is wanneer je omgeving blij en ondersteunend reageert. Sommige vrienden of vriendinnen zullen bijvoorbeeld zeggen: ‘Het maakt mij niet uit, want je blijft mijn vriend(in).’

Het kan ook minder feestelijk zijn. Sommige mensen vinden het lastig hun eigen homoseksuele gevoelens te accepteren, laat staan daarover aan hun omgeving te vertellen. Zij kunnen het geheim jarenlang met zich meedragen. Coming out kan daardoor heel beladen raken, maar uiteindelijk ook als een opluchting voelen.

De omgeving kan schrikken van het nieuws, afwijzend reageren en je misschien niet meer willen zien. Als dat zo is, zorg dan voor een goed netwerk van vrienden die het wel accepteren, of zelf homoseksueel zijn en begrijpen wat je meemaakt.

Coming out is niet verplicht. Sommige jongens en meiden willen niet uit de kast. Ze weten zeker dat hun omgeving het niet zal accepteren. Of ze vinden het niet nodig om het expliciet te zeggen. Het is voor iedereen met homoseksuele gevoelens wel fijn om aantal mensen om je heen te hebben die het wel weet. Tegenover hen hoef je niet geheimzinnig te doen.

Wil je meer weten over coming out? Je kunt anoniem en vertrouwelijk ons bellen, mailen of chatten.

Elmar (22 jaar): ‘Na het jaar in Engeland verhuisde ik naar Amsterdam waar ik de opleiding tot verpleegkundige ging volgen. Daar was een docente met wie ik veel sprak en die ik vertrouwde. Naar mijn gevoel kon ze mij lezen als een boek. Na veel pijn, moeite en overredingskracht van haar kant heb ik het uiteindelijk verteld. Het was zo'n ontzettende opluchting: een last viel van mijn schouders! Die dag zal ik nooit vergeten.’ [Meidenboek, p. 31]
Leon (17 jaar): ‘Ik ben eindelijk out. Het is vorige week zondag gebeurd. Ik heb een jongen ontmoet via een contactadvertentie op een site. Hij is 16 jaar en ook homo. Deze dag hadden we samen afgesproken om elkaar te zien. Nou, dat ging allemaal goed. Na deze fantastische middag samen ging ik naar huis en heb tijdens het eten verteld dat ik een date met een jongen heb gehad. M’n ouders vonden het helemaal niet erg. Ze schrokken wel maar ze willen dat ik heel gelukkig word. Zo zie je maar dat een coming-out ook leuk kan zijn.’ [www.comingout.nl]

Als iemand homoseksueel is, moet hij of zij het dan altijd zeggen?

Nee. Het is niet verplicht om te vertellen dat je gay bent. Er zijn allerlei redenen om het wel te doen, en allerlei redenen om het niet te doen.

In sommige situaties doet het er niet toe, of het gaat niemand wat aan. In andere situaties wil iemand het misschien niet omdat hij of zij weet dat de  ander het lastig vindt om te accepteren. De ander kan bang worden, teleurgesteld of verdrietig, roddelen, rotopmerkingen maken of in het ergste geval agressief worden. Als je eigen familie je zo behandelt, is dat des te pijnlijker.

Coming out is een westerse invulling van homoseksuele gevoelens. Homoseksualiteit gaat in de westerse cultuur met name over identiteit: je bent iets, en daarover moet je dus iets zeggen. Je leeft met een geheim als je het niet vertelt.

In andere culturen worden andere betekenissen aan homoseksualiteit gegeven. Daar gaat het meer om gedrag: je kunt homoseks hebben, zonder dat je identiteit daardoor verandert. Daarover hoef je je ouders dus ook geen officiële mededelingen te doen. Over heterorelaties vertel je je ouders toch ook niet alles?

 

Fabian (17 jaar): ‘Mijn ouders vragen er niet naar en ik laat het zo. In onze cultuur is het ongepast om daarover te praten. Dat doe je gewoon niet. En als je het wel doet, lig je eruit. Je hoeft geen toestemming te vragen want die heb je eigenlijk al.’ [Jongens onder elkaar, p. 18]
Güler (21 jaar): ‘Ik vrees dat mijn vader een woede-uitbarsting krijgt en dat er zelfs fysiek geweld aan te pas komt wanneer hij ontdekt dat ik lesbisch ben. Waarschijnlijk sta ik binnen enkele minuten met mijn koffers buiten en ik weet niet of ik ooit weer thuis zou mogen komen. Ik ben ook bang voor mijn broer. Hij lijkt op mijn vader en is dus ook autoritair en traditioneel. Hij windt zich al op als hij me samen met een jongen ziet. Hij moest eens weten dat ik niet in jongens maar in meisjes geïnteresseerd ben.’ [Mijn geloof en mijn geluk, p. 90]

Hoe vertel je je ouders over je homoseksuele gevoelens?

Er bestaat geen handleiding. Maar hier volgen een aantal tips op basis van ervaringen.

Het is voor de meeste jongeren best eng om aan hun ouders te vertellen dat ze homo of lesbisch zijn. Dat is logisch. Je weet nooit zeker hoe ze zullen reageren. Uiteindelijk accepteren veel ouders de homoseksualiteit van hun kind.

De manier waarop jongeren het hun ouders vertellen, kan verschillen. Hier volgen vier manieren:

  • via een gesprek
  • indirect laten merken
  • een e-mail of brief schrijven
  • samen met een ander vertellen

Sommigen doen het in de vorm van een gesprek: ‘Pap, mam, ik moet jullie iets vertellen…’ Wachten op het juiste moment heeft weinig zin, want dat komt nooit. Dat moment moet je maken, door je ouders voor te bereiden op een serieus gesprek. ‘Na de afwas wil ik jullie iets vertellen.’ Of: ‘Ik kom vanmiddag langs, want ik wil iets met jullie bespreken dat belangrijk voor mij is.’ Als je het op die manier aankondigt, kun je ook niet meer terug.

Tijdens het gesprek moet het hoge woord eruit. Je moet de drempel over en het zeggen. Daarbij hoef je niet het woord ‘homo’ of ‘lesbisch’ te gebruiken. Het kan je ouders afschrikken en heel definitief klinken. Veel mensen vertellen het daarom anders. Ze zeggen: ‘Ik val op meisjes/jongens’, bijvoorbeeld. Als je een vriendje of een vriendinnetje hebt, kan het makkelijker zijn. Je bent verliefd, dus je bent zeker van je zaak. Je kunt dan ook zeggen: ‘Pieter is geen gewone vriend van me.’

Je kunt je gevoelens indirect laten merken door bijvoorbeeld een tijdschrift te laten rondzwerven, een site te laten zien of andere hints te geven. Ook zonder woorden kan je met je gedrag laten weten niet geïnteresseerd te zijn in een heterorelatie.

Sommige jongeren schrijven een e-mail of brief aan hun ouders. Als je schrijft, kun je in je eigen tempo vertellen wat je kwijt wilt. Niemand praat er doorheen en je wordt niet afgeleid door de emoties van je ouders. Je hebt meer ruimte om je verhaal te doen, en je ouders kunnen het later nog nalezen.

Voor sommige jongeren geldt dat ze eerst een goede vriend, broer, zus, leraar, lerares, oom of tante in vertrouwen nemen. Met hem of haar kun je ook bespreken of en hoe je het aan je ouders wilt vertellen. Misschien kan het helpen als die persoon erbij is, wanneer je het aan je ouders vertelt. Ook kun je hem of haar er alleen op uit sturen om het nieuws te vertellen.

Leyla (27 jaar): ‘Zelf durfde ik de confrontatie met mijn ouders niet aan en mijn zus nam die taak op zich. Met een vriendin dook ik een café in en mijn zus ging naar huis. Na een paar uur liep ze met een glimlach op haar gezicht het café binnen. Mijn vader en moeder waren geschrokken maar ze hadden wel heel kalm gereageerd.’ [Mijn geloof en mijn geluk, p. 69-70]
Paulo (18 jaar): ‘Als ouders hun oren en ogen gebruiken, weten ze het gauw al eerder dan hun kind. Zo’n gesprek gaat gauw de kant uit van schuld bekennen: “Ha pap en mam, ik moet iets vertellen wat jullie niet zo leuk vinden om te horen. Ik ben homo. Erg hè? Maar blijven jullie toch van me houden?” Ik heb het nooit aan mijn ouders gezegd. Wel altijd mijn vrienden gewoon mee naar huis genomen. En als ik zin had om in het bijzijn van mijn ouders een vriendje te zoenen, dan deed ik dat. Mijn zus deed dat met haar vriend toch ook.’ [Jongens onder elkaar, p. 17]
Elmar (22 jaar): ‘Ik schreef een brief met daarin het hele verhaal. Opsturen vond ik laf, dus ging ik het eerstvolgende weekend naar huis, vastberaden om mijn geheim te verklappen. Ik was zó nerveus dat ik er helemaal naar van werd. Mijn vader haalde me op van het station en begon gelijk met zijn gebruikelijke grapjes: “Ben je nu lesbisch of hoe zit dat?” Hij wist het gewoon al, maar die grapjes kon ik op dat moment niet gebruiken. Mijn moeder zag meteen dat er iets was, maar ik moest zelf het moment kiezen. Na het eten bleven mijn moeder en ik even napraten onder het genot van een kop thee. Midden in het gesprek gaf ik haar die brief. Haar reactie was heel positief. Ze moest het natuurlijk wel even een plekje geven, dat is logisch. Eigenlijk was mijn moeder voor mij het grootste obstakel. Nu zij het wist en ik haar goedkeuring had, kon de rest van de wereld me niet meer schelen.’  [Meidenboek, 1999, p. 32]

Hoe reageren ouders op de coming out van hun kind?

Alle ouders zijn anders. Sommige ouders zijn niet verbaasd, omdat ze het wel verwachten. Ze kennen hun kind natuurlijk goed. Maar de meeste ouders schrikken wel wanneer ze het horen. Zij zijn bijvoorbeeld bang dat hun kind gepest zal worden. Ze schamen zich tegenover andere familieleden, vrienden of buren. Of ze gaan ervan uit dat er dan geen kleinkinderen komen.

De meeste ouders weten er niet zo veel van. Ze hebben bepaalde beelden en vooroordelen over homoseksualiteit: van tv of uit de bladen. Ze denken misschien dat alle homo’s zijn zoals Gordon of ze denken aan hiv. Ze zijn bang voor de toekomst van hun kind.

Daarom hebben ouders tijd nodig. Ze moeten hun beeld bijstellen en meer te weten komen over homoseksualiteit. Op den duur accepteren de meeste ouders het wel: ze houden immers van hun kind en willen dat je gelukkig wordt.

Voor sommige ouders is het onmogelijk om jouw homo- of lesbisch zijn te accepteren. Hun eigen opvoeding, achtergrond, geloof of cultuur kunnen daarbij een rol spelen. Sommige ouders menen: ‘Ik accepteer het niet, maar je blijft mijn kind.’ Als jij zulke ouders heb, zul je een manier moeten vinden om daarmee om te gaan.

Andere ouders willen hun kind niet meer zien, omdat hij of zij gay is. Er zijn zelfs ouders die gewelddadig reageren. Een homoseksuele zoon of dochter tast hun eer aan, en ze willen met geweld ervoor zorgen dat je hetero wordt. Als je zo’n reactie voorziet, kun je het beter niet vertellen of zorgen dat je naar een veilige plek kunt wanneer je het wel vertelt.

‘ “Ik val op jongens!” Ik flapte het er in een keer uit. Ik stond er zelf van te kijken. Ma zei niets. Ineens was ik overmand en leeg tegelijk. Ik droop af naar de woonkamer en ben op de bank gaan zitten janken. Ik heb in tijden niet zo gehuild. Ma bleef in de keuken achter maar kwam ruim een minuut later toch de kamer in. Ik zag dat ze ook gehuild had. “Sorry”, zegt ze, “Ik ben wel even geschrokken. En ik snap best wel dat je het moeilijk vindt. Zelfs ik moet wennen. Maar dat neemt niet weg dat we evengoed van je blijven houden, lieverd.” Samen zaten we te janken op de bank. En we hebben gepraat. Ik heb eigenlijk nog nooit zo’n emotioneel gesprek met haar gehad. Maar de essentie was dat zij vond dat ik gewoon gelukkig moest zijn. De boodschap om mijn koffers te pakken, die ik zo verwacht had, bleef uit...’ [www.homoinfo.nl]
Toos: ‘Uiteindelijk heb ik het aan mijn moeder verteld en het eerste wat ze door haar tranen heen kon zeggen, was: “Ik had ook nooit dat cowboypak voor je moeten kopen!” Later zei ze: “Je bent m'n dochter en ik hou van je.”’ [Madam, 1997-4, p. 11]

 

Barbara (19 jaar): ‘Ik wist van tevoren dat ze het niet leuk zouden vinden als ik het ze zou vertellen. Maar dat ze zo zouden reageren, had ik nooit verwacht. Het eerste wat ze zeiden was “Gatverdamme!!! Hoe kun je ons dat aandoen...” Vanaf toen mocht mijn vriendin ook niet meer bij ons in huis komen. Ze denken dat het gewoon een bevlieging is en dat het vanzelf over gaat.’ [www.comingout.nl]

 

Assaf (26 jaar): ‘Mijn moeder vond het in eerste instantie vreselijk dat ik voor mannen koos. Ze vroeg zich af wat ze toch fout had gedaan en of er nog iets aan te doen was. Mijn vader reageerde heel anders. Hij zei: “Hij is onze zoon en we houden van hem”. Daarmee was voor hem de kous af. Na er twee jaar lang mee geworsteld te hebben, zei mijn moeder op een dag tegen mij dat ze het accepteerde maar dat ik geen jongens mee naar huis mocht nemen. Toen ik in Nederland ging studeren, kreeg ik een Nederlandse vriend. Twee keer per jaar ging ik terug naar Israël en logeerde dan bij mijn ouders. Elke keer miste ik mijn vriend heel erg en aan het eind van een van die vakanties zei ik: “De volgende keer neem ik hem mee. Als we niet bij jullie mogen logeren, gaan we wel bij mijn broer slapen.” De dag daarop is mijn moeder naar een supportgroep voor ouders van homoseksuele kinderen gegaan en drie weken later belde ze me op om te melden dat ze naar Nederland kwam om mijn vriend te ontmoeten. Toen het uitging tussen die vriend en mij, leefde ze erg mee. Mijn moeder is een voorvechtster voor homorechten geworden en gaat er als het moet de straat voor op.’ [Wij gaan ons echt verbinden, p. 116]

Vertellen homo’s en lesbo’s over hun gevoelens op school?

Uit onderzoek blijkt dat homoseksuele en lesbische leerlingen zich op school onveiliger voelen dan andere scholieren. Ze worden gepest of zijn bang voor pesten als anderen erachter komen dat ze homoseksuele gevoelens hebben.

Op school is de onderlinge sociale controle tussen jongeren groot. Als je anders bent, loop je het risico gepest te worden. Veel jongeren komen dus op school niet uit de kast. Ze wachten totdat ze van school af zijn voordat ze er iets mee doen.

Er zijn ook jongeren die er geen geheim van maken. Ze kunnen of willen niet anders. Ze vertellen het meestal eerst aan een goede vriend of vriendin. Reacties van vrienden kunnen uiteen lopen. Soms worden heterovrienden bang dat je verliefd op hen wordt. Of ze zijn bang dat ze zelf gepest worden als ze met jou als homo of lesbo omgaan. Sommige vrienden en vriendinnen maakt het niks uit. Voor hen is een vriend een vriend. Ze halen hun schouders op en zeggen: Nou en?

Veel scholen hebben vertrouwenspersonen bij wie scholieren hun hart kunnen luchten over persoonlijke zaken. Een vertrouwenspersoon kan meedenken over oplossingen van problemen. Vertrouwelijke informatie houdt hij of zij altijd geheim. Bovendien kan een vertrouwenspersoon voor jou op zoek naar homo-organisaties of activiteiten in de buurt.

Een school kan het COC vragen om voorlichting te komen geven. Vrijwilligers die zelf homo of lesbisch zijn komen dan in de klas vertellen over hun coming out. Ook kunnen jongeren zelf een spreekbeurt houden of een werkstuk schrijven over homoseksualiteit.

Het COC richtte in 2009 de Gay Straight Alliances (GSA) op: groepen hetero- en homoleerlingen die op hun school samen aandacht vragen voor acceptatie van homoseksualiteit.

Bincky (15 jaar): ‘Ik weet al een tijdje dat ik homo ben. Ik word ook vaak uitgescholden voor homo omdat ik veel met meiden omga en me anders kleed dan anderen. Sommige van mijn vrienden zeggen steeds, als je ‘t bent moet je het mij gewoon vertellen maar dan zeg ik iedere keer dat ‘t niet zo is. Nou durf ik ‘t niet meer te vertellen.’ [www.comingout.nl]

 

Joyce (16): Samen met mijn beste vriendin heb ik aan de hele school een voorlichting gegeven over wat homoseksualiteit is. Na deze presentatie keek iedereen er anders naar. Mijn doel is bereikt! Nu hoop ik dat het nadat ik van school ben de acceptatie voor homoseksualiteit zich blijft behouden. Bij mij op school was ik eerst erg bang voor de reacties die ik zou krijgen om uit de kast te komen. Een paar jaar geleden heb ik het verteld aan een paar mensen en toen ging het als olievlek door de school heen. Natuurlijk wordt er soms wel ‘homo’ door de gangen geroepen, maar hier heb ik geen enkel probleem mee. Ik sta sterk in mijn schoenen en het boeit me niet wat anderen zeggen.’ [Gay is ok, Informatiebrochure over seksuele diversiteit op school]

 

Stefan (15): ‘Bij mij op school is het heel normaal mensen voor homo uit te schelden. Ik deed het zelf ook altijd eigenlijk. Totdat mijn beste vriend tegen me zij dat hij ook zo was. Ik vond het in het begin erg moeilijk, ik snapte het ook niet eigenlijk, wat ziet ie nou in een jongen? Hij heeft er veel met me over gepraat en nu snap ik dat hij eigenlijk hetzelfde voelt als ik voor meisjes. Maar mensen voor homo uitschelden doe ik niet meer. Je bent gewoon stom als je andere mensen pest alleen om wie ze zijn.’ [Gay is ok, Informatiebrochure over seksuele diversiteit op school]

Hoe vertellen homo’s en lesbo’s het aan hun omgeving: vrienden, buren, studiegenoten of collega’s?

Aan vrienden of anderen in je omgeving kun je op verschillende manieren vertellen dat je homo of lesbisch bent.

Als je het formeel wilt aankondigen, vraag daar dan aandacht voor. Je kunt het inleiden met: ‘Ik wil je wat vertellen over mezelf.’ Ook kun je speciaal een afspraak maken voor een serieus gesprek. Daarmee kan de ander zich voorbereiden en zelf kun je niet meer terug. Tijdens het gesprek kom je uit de kast: ‘Ik val op meiden/jongens’. Verwacht niet dat de ander direct blij reageert. Geef hem of haar de tijd om te wennen en vragen te stellen.

Het kan ook terloops ter sprake komen. Als je met iemand studeert of werkt, praat je soms over persoonlijke dingen. Dan komt ook de liefde wel eens aan de orde. In zo’n gesprek gaat de ander er misschien automatisch vanuit dat je heteroseksueel bent. Dat is misschien een goed moment om te vertellen dat het voor jou iets anders zit.

Ook kun je gezellige gesprekken tijdens de koffie aangrijpen om subtiel de naam van je partner te droppen of iets te vertellen over je stapavond. Je kunt een kroeg of een film noemen waarvan de meeste mensen weten dat het een homokroeg of een lesbische film is.

Het blijft lastig, omdat homoseksualiteit nu eenmaal niet gangbaar is en er veel vooroordelen over bestaan. Tegelijkertijd zeggen homo’s en lesbo’s dat coming out makkelijker wordt naarmate je het vaker doet.

 

‘Opeens flap ik het eruit “Ik wil met je praten.” Ze reageert simpel: “En? Kan toch?” – “Niet hier.” – “Waar gaat het over?” – “Nu niet hier...”. Ze grapte: “Heb je iemand zwanger gemaakt? Ben je het huis uit geschopt? Val je op jongens? Heb je een enge ziekte?” Ik kijk haar geschrokken aan. Zou ze het weten? Zou ze het aan me kunnen zien? Ze zegt: “Kom, ik denk dat we maar eens naar buiten moeten gaan...” Ik loop met bonkend hart samen met haar naar buiten. In een steeg staan we stil en ze kijkt me een stuk serieuzer aan dan in de kroeg. “Wat is er?” – “Je hebt het al gezegd”, zeg ik, bang om het h-woord over mijn lippen te krijgen. Voorzichtig begint ze: “Ruzie met je ouders?” Ik schud nee... “Je valt op jongens?” Het blijft stil. “Wat gaaf!”’ [www.homoinfo.nl]

 

Elfje (20 jaar): ‘Nu ben ik 20 jaar en iedereen mag het weten, op mijn werk ook... Niet dat ik het mensen vertel als ik ze net ontmoet...Want mensen vertellen jou ook niet: “Hoi, ik ben Jan en ik ben hetero”. Maar als mensen er naar vragen, geef ik ze eerlijk antwoord. Op mijn werk heeft gelukkig niemand er moeite mee.’ [www.comingout.nl]

 

Esmée (26 jaar): ‘Zo ben ik drie jaar geleden bij een nieuwe club gaan hockeyen. De eerste maanden heb ik niet gezegd dat ik op vrouwen viel omdat ik bang was dat er niemand dan tegelijkertijd met mij zou willen douchen. Toen ik een plekje in het team had veroverd en ik naar mijn gevoel iedereen had laten zien dat ik me echt niet anders gedroeg onder de douche, durfde ik één teamgenote te vertellen dat ik een vriendin had. Zij moest hard lachen. Ze was helemaal niet bang om met mij te douchen en wilde eigenlijk altijd al weten hoe dat nu was tussen twee vrouwen.’ [Meidenboek, p. 103]

allesovergay