Homoseksualiteit Algemeen

Antwoorden op een aantal veel gestelde vragen over homoseksualiteit:

Wat is homoseksualiteit?


Iemand is homoseksueel wanneer hij of zij een seksuele voorkeur heeft voor mensen van hetzelfde geslacht. Het woord homoseksualiteit is afgeleid van het Griekse woord ‘homos’ (dat ‘gelijk’ betekent) en het Latijnse woord ‘sexus’ (‘geslacht’).

Een man die het liefst met andere mannen vrijt, wordt wel homo genoemd, een vrouw die het liefst met andere vrouwen vrijt, lesbisch. Het woord ‘lesbisch’ verwijst naar het Griekse eiland Lesbos. Daar woonde de dichteres Sappho die gedichten schreef over haar liefde voor vrouwen.

Mensen met seksuele voorkeur voor zowel vrouwen als mannen noemen we biseksueel. Mensen die zich uitsluitend aangetrokken voelen tot mensen van het andere geslacht, worden heteroseksueel genoemd.

Je kunt onderscheid maken tussen homoseksuele gevoelens, homoseksueel gedrag en homoseksuele identiteit. Niet iedereen met homoseksuele gevoelens heeft ook homoseksuele contacten. En niet iedereen met homoseksuele contacten noemt zichzelf ook homoseksueel (identiteit). Hoe een mens zichzelf noemt, is heel persoonlijk.

Er worden ook andere woorden gebruikt voor homo’s en lesbo’s: pot (v), lesbo (v), homo (m), flikker (m), nicht (m) en gay (m/v).

Wanneer is iemand homo of lesbisch?

Of iemand (m/v) homoseksueel is, heeft te maken met wat hij of zij voelt, doet, over zichzelf zegt en wat voor soort leven hij/zij leidt.

Vroeger zag men homoseksualiteit als een vorm van gedrag: seksuele handelingen die ieder mens kon uitvoeren. Dat je als jongen seks had met een jongen betekende niet dat je homo was. Als meisjes met elkaar vreëen, waren ze niet per se lesbisch.

In de huidige, westerse betekenis van homoseksualiteit ligt de nadruk op identiteit: iemands homoseksualiteit maakt deel uit van zijn/haar persoonlijkheid. Daardoor lijkt het vast te liggen: je bént hetero, bi of homoseksueel. In werkelijkheid zijn gevoelens vrij en kun je van alles zijn, zeggen en doen.

Sommige mensen die zichzelf heteroseksueel noemen, hebben af en toe gevoelens voor mensen van de eigen sekse. Andersom kunnen mensen die zichzelf homoseksueel noemen, ook heteroseksuele contacten hebben of in het verleden hebben gehad.

De westerse opvattingen over sekse en seksuele identiteit verschillen van die in andere culturen. In sommige culturen wordt homoseksualiteit stilzwijgend toegestaan. Andere culturen zien het als een experimentele fase waaraan alle jongeren meedoen: homoseksuele contacten tussen jongens en mannen zijn nodig om een ‘echte man’ te worden. In weer andere culturen heeft homoseksualiteit van mannen te maken met seksuele handelingen: als je neukt ben je hetero, als je geneukt wordt, ben je een homo.

Seksualiteit tussen vrouwen is vaak weinig zichtbaar. Maar er zijn ook culturen waarin intieme relaties en huwelijken tussen vrouwen een belangrijke rol spelen in de zelfstandigheid en vrijheid van een vrouw.

Daarnaast zijn er culturen waar men beweert dat homoseksualiteit niet voorkomt, het streng bestraft of veroordeelt als een zonde of een misdaad.

Hoe is homoseksualiteit ontstaan?

Liefdevolle en seksuele relaties tussen twee mannen en tussen twee vrouwen zijn er altijd geweest. In alle culturen, in alle periodes van de geschiedenis, in alle sociaal-economische en maatschappelijke klassen.

Dat blijkt uit oude teksten, afbeeldingen, gebruiken en rituelen uit verschillende landen. Door de eeuwen heen zijn er verschillende namen en betekenissen aan zulke relaties gegeven. Dat betekent dat homoseksualiteit niet echt is ontstaan: gevoelens voor mensen van je eigen geslacht zijn zo oud als de mensen zelf.

Is homoseksualiteit natuurlijk?

Ja! Homoseksualiteit is een natuurlijke seksuele voorkeur. De één wordt verliefd op iemand van het andere geslacht, de ander op iemand van het eigen geslacht.

Sommige mensen denken dat homoseksualiteit niet natuurlijk is, omdat het minder voorkomt dan heteroseksualiteit. Ook zijn er mensen die het onnatuurlijk vinden omdat mannen en vrouwen elkaar beter zouden aanvullen. Sommigen vinden dat een mannenlichaam en vrouwenlichaam beter bij elkaar passen dan de lichamen van twee mannen of twee vrouwen. Weer anderen gaan ervan uit dat seks alleen natuurlijk is wanneer er kinderen van kunnen komen. Feit is dat homoseksuele gevoelens menselijke gevoelens zijn en dus natuurlijk.

Komt homoseksualiteit ook in de natuur voor?

Ja. Wetenschappers hebben bij verschillende zoogdieren en vogels homoseksueel gedrag ontdekt. Er zijn dieren die met een ander dier van hetzelfde geslacht seks hebben, samenleven en samen de zorg voor jonge dieren dragen.

Onder bepaalde aapsoorten, zoals de bonobo’s en de makaken, komen seks en relaties tussen twee vrouwtjes of twee mannetjes voor. Ook zijn er vrouwelijke albatros-, flamingo-, pinguïn- en ooievaarstellen die samen eieren uitbroeden en jongen grootbrengen.

Voor sommige mensen bewijst dit dat homoseksualiteit natuurlijk seksueel gedrag is.

Is homoseksualiteit te genezen?

Deze vraag suggereert dat homoseksualiteit een ziekte is. Dat is niet zo. Wel is het jarenlang als (psychische) ziekte beschouwd. ‘Homoseksualiteit’ is in eerste instantie vooral als medische term gebruikt. Psychiaters en andere dokters kwamen er aan te pas om het te onderzoeken en te ‘genezen’ of af te leren.

Pas in 1973 werd homoseksualiteit als psychische stoornis verwijderd uit de DSM, wat staat voor Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.  Dit is een toonaangevend Amerikaans handboek voor psychiaters en andere hulpverleners. En nog steeds zijn er mensen die hun zoon of dochter naar de dokter sturen, als hij of zij homoseksuele gevoelens blijkt te hebben.

Er zijn religieuze of politieke groepen die het mensen willen afleren of hen willen ‘genezen’. Er zijn bovendien mensen die zeggen dat ze genezen zijn: ze waren ooit homo of lesbisch en leven nu als hetero.

Maar wat iemand diep van binnen voelt, is niet zomaar te veranderen. Mensen kunnen anders gaan leven en ervoor kiezen niks met hun gevoelens te doen maar dat gebeurt vaak onder druk van hun omgeving. Het betekent dat homoseksualiteit nog altijd gezien wordt als verkeerd. Als homoseksualiteit geaccepteerd zou zijn, zou niemand het willen genezen.

Silvia (20 jaar): ‘Mijn vader deed er het moeilijkst over en hem zie ik niet meer. Hij deed me zo'n pijn met de dingen die hij zei. [...] Vlak na mijn coming out zei hij: “Ik ga in het buitenland op zoek naar een pilletje zodat je weer normaal wordt.”’ [Meidenboek, p. 71]
Leyla (27 jaar): ‘Maar mijn vader was van mening dat het een ziekte zou kunnen zijn en hij wilde dat ik met de huisarts ging praten. Ik was verontwaardigd, mijn ouders zijn progressief denkende mensen maar nu waren ze zo kleingeestig. Om ze gerust te stellen, bracht ik een bezoekje aan de dokter. Ik vertelde haar dat ik lesbisch ben, dat ik op verzoek van mijn ouders hier was, en ik vroeg of ze een medicijn voor me had. We schoten allebei vreselijk in de lach.’ [Mijn geloof en mijn geluk, p. 70]

Is homoseksualiteit aangeleerd?

Of homoseksualiteit aangeleerd is, is moeilijk te zeggen. Kun je gevoelens van liefde en seksualiteit aanleren? Tegelijkertijd is homoseksualiteit meer dan alleen een gevoel: het gaat ook om gedrag, gewoontes, socialisatie, keuzes en levensstijl. Al die aspecten hebben te maken met cultuur. Gevoelens en gedragingen worden gevormd binnen de cultuur waarin mensen leven.

Mensen die homoseksualiteit moeilijk kunnen accepteren, denken dat het aangeleerd is en dus ook afgeleerd kan worden. Ook zijn er mensen die homoseksualiteit als een typisch westers verschijnsel zien, omdat het in westerse landen meer zichtbaar is. In niet-westerse landen denken sommige mensen daarom dat het aangeleerd is. Maar diepe gevoelens van verliefdheid en seksuele aantrekking kun je niet aanleren.

Güler (21 jaar): Of ik als lesbienne ben geboren, weet ik niet maar ik weet wel dat ik mijn homoseksualiteit niet heb aangeleerd. Ik ben streng-islamitisch opgevoed en ik zou wel gek zijn om uit vrije wil een weg van zonde en verwarring in te slaan.’ [Mijn geloof en mijn geluk, p. 89]

Is homoseksualiteit erfelijk?

Hoe het precies zit weten onderzoekers niet, maar homoseksualiteit is in ieder geval niet erfelijk zoals de kleur van je huid of je ogen. De meeste homoseksuele mannen en vrouwen hebben namelijk twee heteroseksuele ouders.

Wel blijkt uit onderzoek dat er bepaalde genetische aspecten een rol spelen bij homoseksualiteit. Zo kunnen er in een gezin meerdere broers en zussen homoseksueel zijn. Naast onderzoek naar genen is er ook onderzoek gedaan naar andere biologische aspecten van homoseksualiteit, zoals hormonen en hersenen.

Het is nooit bewezen dat er biologische aanwijzingen zijn voor homoseksuele gevoelens. Dat heeft ook te maken met het feit dat homoseksualiteit lastig te definiëren en te onderzoeken is.

De vragen of homoseksualiteit natuurlijk, te genezen, aangeleerd of erfelijk is, gaan in feite over de oorsprong van homoseksualiteit. Hoe komt het toch dat er mannen en vrouwen zijn die op andere mannen of andere vrouwen vallen? Waar komt dat vandaan?

Tegelijkertijd stellen sommige mensen die vragen omdat ze homoseksualiteit willen voorkomen. Wanneer homoseksualiteit een aantoonbare biologische oorzaak zou hebben, zouden homo’s en lesbo’s hun gevoelens niet kunnen afleren of negeren. Maar wanneer het aangeleerd zou zijn, zouden mensen het ook kunnen afleren. Daar bestaan zelfs speciale ‘behandelingen’ voor. En er zijn homoseksuelen die beweren dat ze inderdaad ‘genezen’ zijn.

De ‘oorzaak’ van homoseksualiteit is niet bekend, net zo min als de oorzaak van heteroseksualiteit. Seksuele voorkeur ontstaat door veel verschillende biologische en culturele factoren. Het is niet te genezen en niet af te leren: het is een kwestie van acceptatie.

Komt homoseksualiteit overal ter wereld voor?

Ja, in alle landen ter wereld zijn er mannen en vrouwen die zich (seksueel en romantisch) aangetrokken voelen tot andere mannen of andere vrouwen. De vorm en de naam die mensen aan deze gevoelens geven, kunnen erg verschillen. Dat heeft te maken met cultuur, opvoeding, of iemand een man of een vrouw is en waar hij of zij woont.

Afhankelijk van het land, de maatschappij en de (sub)cultuur waarin iemand leeft, komt homoseksualiteit in verschillende vormen voor. Dit heeft alles te maken met de betekenis die aan homoseksuele handelingen en relaties wordt gegeven.

Komt homoseksualiteit in westerse landen meer voor dan in andere landen?

Nee, op zich niet. Maar het lijkt wel zo. Dat heeft met verschillende dingen te maken. Niet overal ter wereld gebruikt men het woord ‘homoseksualiteit’ op dezelfde manier als hier in het westen. En niet overal geven mensen op dezelfde manier uiting aan homoseksualiteit.

Maar de belangrijkste reden is tolerantie. In grote delen van West-Europa, Noord-Amerika en Australië is homoseksualiteit redelijk geaccepteerd. Er bestaan wetten tegen discriminatie en in een paar landen kunnen homo’s en lesbo’s trouwen. Daarom lijkt het alsof er in deze landen meer homoseksuelen wonen. Het is er makkelijker om open te zijn.

In de meeste landen ter wereld lopen homoseksuelen risico als ze voor hun gevoelens uitkomen. Homoseksualiteit is er strafbaar. Marteling, mishandeling, aanranding, gevangenisstraf en gedwongen psychiatrische opname komen er bijvoorbeeld voor. In verschillende landen staat de doodstraf op homoseksualiteit.

Zie ook de vragen over discriminatie en geweld.

Komt homoseksualiteit onder alle bevolkingsgroepen voor?

Ja, homoseksualiteit komt, net als heteroseksualiteit, onder alle bevolkingsgroepen voor: onder autochtonen, migranten, vluchtelingen, onder hoog- en laagopgeleiden, onder studenten, verstandelijk gehandicapten, gelovigen, doven, onder jongeren en ouderen.

De zichtbaarheid van homoseksuele mannen en vrouwen kan wel verschillen. Dat heeft alles te maken met de omgeving waarin iemand opgroeit en hoe er in die omgeving over homoseksualiteit gedacht wordt.

Als de omgeving homoseksualiteit niet accepteert, zwijgen sommige homo’s en lesbo’s liever over hun gevoelens. Daardoor lijkt het bijvoorbeeld alsof er veel minder gereformeerden, bejaarden of moslims zijn met homoseksuele gevoelens.

Maar dat komt ook door de definitie van homoseksualiteit als identiteit: we herkennen pas iemand als homoseksueel als hij of zij dat openlijk zo benoemt. Nederland en België zijn multiculturele samenlevingen. Dat betekent ook dat er verschillende vormen zijn om homoseksuele gevoelens een plek te geven, al dan niet onder druk van de omgeving.

Komt homoseksualiteit tegenwoordig meer voor dan vroeger?

Nee. Wel is homoseksualiteit nu zichtbaarder dan vroeger. In het begin van de twintigste eeuw was homoseksualiteit in Nederland en België nog niet zo geaccepteerd als nu. Homoseksuele mannen en vrouwen hielden daarom hun gevoelens geheim, uit angst voor discriminatie.

In Nederland en België kwamen homo’s en lesbo’s vanaf de jaren zeventig voor hun rechten op. Ze vroegen aandacht voor verschillende samenlevingsvormen, naast het traditionele heterohuwelijk en lieten zien dat homoseksualiteit geen ziekte is.

In Nederland zette de homobeweging zich in om artikel 248bis uit het Wetboek van Strafrecht te halen. Met dat artikel verbood de regering homoseks onder de 21 jaar, terwijl heteroseks mogelijk was vanaf 16 jaar. In 1971 werd deze zogenaamde age of consent gelijk getrokken.

Met de openstelling van het burgerlijk huwelijk in Nederland en België hebben homo’s en lesbo’s tegenwoordig (bijna) gelijke rechten ten opzichte van hetero’s. Zie ook de vragen over trouwen. Dat betekent niet dat gays geen last meer hebben van discriminatie.

Hoeveel mensen zijn homo of lesbisch?

Hoeveel mensen homoseksueel zijn, is niet te zeggen. Schattingen lopen uiteen van 3 tot 10 procent van de bevolking. De vraag is namelijk: wie tel je allemaal mee?

Als je iedereen telt die wel eens homoseksuele gevoelens of fantasieën heeft,  kom je op een hoog percentage uit. Ook veel heteroseksuelen hebben zulke fantasieën, hoewel ze daar meestal niet over praten.

Als je alleen mensen telt die zichzelf homoseksueel noemen, kom je lager uit. Niet iedereen met homoseksuele gevoelens en/of contacten is daar open over. Toch is dat vaak de manier om te tellen in onderzoek: je registreert dan alleen de mensen die zichzelf homo of lesbisch noemen.

Wat is het verschil tussen homoseksualiteit en travestie?

Er zijn mannen, homo’s én hetero-mannen, die zich graag kleden als vrouwen. Ook zijn er vrouwen die wel eens optreden als man. Je aankleden, opmaken en gedragen als de andere sekse heet travestie.

Meer mannen dan vrouwen doen aan travestie. Dat is misschien logisch, omdat het voor vrouwen normaal is om broeken en andere ‘mannelijke’ kleding te dragen. Een man in een rok met lange oorbellen zie je niet zo vaak.

Sommige mannen doen alleen thuis aan travestie, anderen ook op straat. Ook zijn er mannen die optreden als vrouw. Op het podium of in de kroeg doen ze een act met hun vrouwelijke personage. Ze worden ook wel drag queens genoemd. Zij doen aan de bekendste vorm van travestie.

Overdrijven is daarbij de kunst: ze gebruiken veel make-up, grote pruiken, torenhoge hakken en korte jurkjes.

Er zijn ook vrouwen die optreden als man: drag kings. Zij dragen mannenkleding, binden hun borsten plat tegen hun borstkas en maken goedlijkende snorren en baarden, soms met echt haar.

Travestie is niet alleen iets voor homomannen of lesbische vrouwen. Het spelen met vrouwelijkheid en mannelijkheid is binnen de homowereld wel meer geaccepteerd. Veel travestieacts vinden plaats in uitgaansgelegenheden of op festivals voor homoseksuelen. Dat betekent niet dat alle homo’s en lesbo’s er ook van houden.

Wat is het verschil tussen homoseksualiteit en transseksualiteit?

Homoseksualiteit is een seksuele voorkeur, transseksualiteit niet. Mensen die voelen dat ze ‘in het verkeerde lichaam zijn geboren’, zijn transseksueel. Zij kunnen als jongetje zijn geboren maar zich eigenlijk vrouw voelen. Ze kunnen ook als meisje zijn geboren maar zich man voelen.

Transseksuele mannen en vrouwen kunnen geholpen worden door middel van hormonen en operaties. Daardoor kunnen ze lichamelijk van sekse veranderen.

Ook zijn er mensen die zich meer tussen de seksen in voelen staan: zij voelen zich niet helemaal man en ook niet helemaal vrouw. Of juist allebei tegelijkertijd. Dit heet transgender.

Sommige mensen gooien transseksualiteit en travestie op één hoop met homoseksualiteit. Travestie gaat om het kleden (en soms optreden) als de andere sekse. Transseksualiteit is iets anders: het willen veranderen van sekse gaat verder dan alleen kleding en make-up. Het heeft bovendien niks met homoseksualiteit te maken. Homoseksualiteit gaat over liefde en seks, transseksualiteit gaat over je geslacht, je lichaam.

Zie ook: transvisie.net.

 

allesovergay