Trouwen

De antwoorden op zeven meest gestelde vragen over trouwen.

Waarom willen homo’s en lesbo’s trouwen?

Homo’s en lesbo’s hebben dezelfde redenen als hetero’s om hun relatie officieel vast te leggen met een huwelijk. Ze houden van elkaar, willen voor elkaar zorgen en de toekomst met elkaar delen. Ze willen samen met hun vrienden hun relatie bezegelen met beloftes, rituelen en feestelijkheden. Ze willen vastleggen dat ze samen zijn en bij elkaar horen. Naast de romantische redenen kunnen zij ook trouwen omdat het huwelijk hen juridisch meer zekerheid biedt: op het gebied van huisvesting, pensioen en erfrecht. Op al die gebieden wordt hun relatie officieel erkend door een huwelijk of een partnerregistratie.

Voor sommige mensen speelt ook mee dat zij graag gebruik willen maken van dezelfde rechten als getrouwde heterostellen. Sinds april 2001 kunnen twee vrouwen of twee mannen in Nederland met elkaar in het huwelijk treden. In België kan het sinds juni 2003. Dit is een grote stap in het bereiken van gelijke rechten voor hetero’s en homo’s. Voor stellen zonder kinderen, verschilt het huwelijk tussen twee partners van hetzelfde geslacht niet van een huwelijk tussen een man en een vrouw. De verschillen die er zijn, hebben te maken met het juridisch ouderschap. Zie daarvoor de vragen over kinderen krijgen.

Sasja (35 jaar): 'Ik ben iemand die rituelen belangrijk vindt. Het verbintenisritueel krijgt extra waarde als iedereen die deel uitmaakt van je leven daar getuige is. Je kunt in een lesbische relatie snel het gevoel hebben een eilandje te zijn. Met ons verbintenisritueel werden de draden die ons met andere mensen verbinden voelbaar, voor hen en voor onszelf.' [Wij gaan ons echt verbinden, p. 38]
André (36 jaar): 'Ik vertelde dat trouwen naast het vieren van ons 12 1/2-jarig samenzijn voor mij ook een politieke en emancipatorische daad was. Dat ik het van nu af aan zou gaan hebben over mijn huwelijk zónder aanhalingstekens, over mijn man zónder een ondertoon van spot en dat iedere patiënt die het aan mij zou vragen onomwonden te horen zou krijgen dat mijn 'vrouw' een man is.' [Wij gaan ons echt verbinden, p. 62]

Verschilt een huwelijk tussen twee mannen of twee vrouwen van een huwelijk tussen een man en een vrouw?

Ja. In Nederland gaan deze verschillen over de juridische verhouding met kinderen.

  • Als er een kind geboren wordt in het huwelijk van een man en een vrouw, zijn zij automatisch beiden juridisch de ouders van het kind. Dat geldt ook als de man niet de biologische vader is.
  • Als er een kind geboren wordt in het huwelijk van twee vrouwen, heeft alleen de biologische moeder het juridisch ouderschap. Omdat ze getrouwd zijn, krijgt haar vrouw, de tweede moeder van het kind, het gezamenlijke gezag over het kind, mits de biologische vader het kind niet erkend heeft.
  • Met het gezamenlijk gezag kun je het kind inschrijven en vertegenwoordigen, bijvoorbeeld op school en bij een sportclub. Maar in tegenstelling tot juridisch ouderschap, erft het kind niet van je en krijgt het geen wezenpensioen, mocht je overlijden. Ook eindigt het gezag als het kind 18 jaar is. Met gezamenlijk gezag word je geen officiële familie van elkaar. Dat gebeurt bij juridisch ouderschap wel en het is levenslang. Om alsnog juridisch ouder te worden kan de tweede moeder het kind adopteren. Ook daarvoor geldt dat de biologische vader het kind niet erkend mag hebben.
  • Als twee mannen getrouwd zijn en een kind krijgen, kan een van de mannen juridisch ouder worden wanneer hij het kind met toestemming van de biologische moeder erkent.

Verder zijn alle regelingen voor hetero’s en homo’s rond het huwelijk gelijk: je mag elkaars achternaam dragen, je hebt een onderhoudsplicht naar elkaar, je bouwt samen pensioen op, je deelt de waarde van bezittingen en schulden, tenzij je op huwelijkse voorwaarden trouwt en laat vastleggen dat ieder zijn of haar eigen spullen houdt. De beide families worden aangetrouwd, wat bijvoorbeeld betekent dat je ook als homo of lesbo van je werk vrij kunt krijgen voor de begrafenis van je schoonmoeder.

Wat zijn de voor- en nadelen van trouwen?

Het huwelijk biedt veiligheid en erkenning van de relatie. Als homo’s of lesbo’s trouwen, horen ze officieel bij elkaar, ze hebben de plicht om voor elkaar te zorgen. Als ze ouder worden, kunnen ze leven van een gezamenlijk pensioen en als een van de twee overlijdt, erft de andere partner het gezamenlijke vermogen. Ook kan de ander dan niet zomaar uit huis gezet worden, wat kan gebeuren als de familie of de woningcorporatie de relatie niet accepteert.

Voor twee mannen of twee vrouwen maakt het huwelijk hun relatie zichtbaar. Door met elkaar te trouwen, kan bijvoorbeeld de familie niet meer om de partner heen: die hoort er vanaf dat moment officieel bij. En ook het feest kan heel bindend zijn. Het is vaak een bijzondere en rituele dag die de familie en vrienden van beide partners bij elkaar brengt.

Wat nadelen betreft: een scheiding kan extra dramatisch zijn wanneer je getrouwd bent. Er moet in ieder geval een rechter aan te pas komen die de relatie officieel beëindigt. Wanneer je getrouwd bent in gemeenschap van goederen, zoals de meeste mensen doen, moeten ook alle spullen en het geld (ook de schulden) verdeeld worden.

Ook zijn er homo’s en lesbo’s die het huwelijk iets voor hetero’s, beklemmend, burgerlijk of onderdrukkend voor vrouwen vinden. Trouwen is van oorsprong en in de meeste landen alleen mogelijk voor heterostellen. Tot voor kort had de man in het huwelijk meer rechten dan de vrouw. Bovendien beloof je met een huwelijk trouw aan elkaar. Daar heeft ook niet iedereen -homo of hetero- zin in. Wanneer je niet wilt trouwen, maar wel je relatie wilt vastleggen, kun je ook voor een samenlevingscontract of een partnerregistratie kiezen.

Wat is het verschil tussen een samenlevingscontract, een partnerregistratie en een huwelijk?

Als een stel een gezamenlijke huishouding voert, kan een samenlevingscontract handig zijn. De kosten van het huishouden en andere financiële zaken kun je er bijvoorbeeld in afspreken. Je kunt er ook in vastleggen dat je voor elkaar zorgt als de een tijdelijk minder verdient. Bij een samenlevingscontract geldt geen alimentatieplicht, zoals dat wel bij een huwelijk of een partnerregistratie geldt. Dat betekent dat je niet verplicht bent om financieel voor elkaar te zorgen nadat je uit elkaar gaat.

Een samenlevingscontract wordt opgesteld door een notaris. Het is een afspraak tussen de twee partners. Bij het ondertekenen ervan hoeven geen getuigen aanwezig te zijn. Verstandig is om aanvullend een testament op te stellen. De notaris kent de precieze regelgeving ten aanzien van het erfrecht.

Sinds 1 januari 1998 is het in Nederland mogelijk voor homoseksuele en heteroseksuele stellen om hun relatie als partnerschap te laten registreren. Partnerschapsregistratie was een alternatief voor het huwelijk, toen dat nog niet opengesteld was voor twee mannen of twee vrouwen. Homostellen, maar ook veel heterostellen, lieten sindsdien hun relatie registreren. Ook nu nog zijn er mensen die het huwelijk een stap te ver vinden en kiezen voor partnerregistratie.

Er zijn weinig verschillen tussen een huwelijk en een partnerschapsregistratie. Niet het jawoord, zoals bij het huwelijk, maar het ondertekenen van de akte is de officiële bezegeling van de partnerregistratie. Ook verschilt een huwelijk van een partnerregistratie wanneer partners uit elkaar gaan. Een huwelijk wordt altijd ontbonden door de rechter, terwijl geregistreerde partners via de notaris en de advocaat kunnen scheiden.

Verder lijken beide relatievormen erg op elkaar. Het aangeven en de voltrekking zijn gelijk. Zowel bij een huwelijk als bij een partnerregistratie zijn twee tot vier getuigen aanwezig. Ook hebben de partners onderhoudsplicht naar elkaar en delen zij de waarde van hun bezittingen en schulden. Wanneer zij uit elkaar gaan, heeft de partner die niet in zijn of haar onderhoud kan voorzien recht op alimentatie. Partners delen het gezamenlijk opgebouwde pensioen. Ook erven zij automatisch van elkaar.

De partnerschapsregistratie van twee mannen en twee vrouwen verschilt, net als het huwelijk, ten opzichte van heteropartners wat betreft het juridisch ouderschap. Een partnerregistratie kan worden omgezet in een huwelijk. Andersom is niet mogelijk.

Ewald: 'We laten onze partnerregistratie niet omzetten, omdat een huwelijk voor ons geen meerwaarde heeft. Voor Hans speelt ook nog eens mee dat hij niet voor de tweede keer wil trouwen. Het huwelijk is iets voor hetero's, vindt hij.' [Wij gaan ons echt verbinden, p. 93]
Jeannette: 'We kenden elkaar vijf jaar toen Marianne kanker kreeg. Ze heeft geen familie maar wel een huis. Het begon dus zakelijk. We wilden de zaken goed regelen, dan kom je uit op een samenlevingscontract. We hadden aan de notaris gevraagd of we voor het tekenen getuigen mee mochten nemen. We wilden niet dat er iemand uit het belendende kantoor werd gehaald om een handtekening te zetten, zoals meestal gebeurt. Langzamerhand besef je dat het een commitment is. Een week voor het tekenen bij de notaris zaten we op de bank naar de televisie te kijken en toen zei ik: "Het voelt toch als trouwen," waarop Marianne zei: "Nou dan ga ik in bruidsjurk". "En ik wil ook in bruidsjurk," zei ik. [Wij gaan ons echt verbinden, p. 111]

Kunnen homo’s en lesbo’s in Nederland met mensen uit het buitenland trouwen?

Ja. Twee mannen of twee vrouwen kunnen in Nederland met elkaar trouwen, als ten minste één van de partners de Nederlandse nationaliteit heeft of in Nederland woont. Dat geldt ook voor een partnerschapsregistratie. Partners met een andere dan de Nederlandse nationaliteit moeten wel een geldig verblijfsdocument hebben, tenzij ze uit een lidstaat van de Europese Unie (EU) of de Europese Economische Ruimte (EER) komen.

Als de niet-Nederlandse partner geen verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd heeft, moet hij of zij in de meeste gevallen een verklaring laten zien over zijn of haar verblijfsrechtelijke positie. De korpschef van de politie verstrekt deze verklaring die ook wel M46 wordt genoemd. De verklaring is zes maanden geldig. Deze voorwaarde is gesteld om te voorkomen dat mensen een schijnhuwelijk aangaan om een verblijfsvergunning te krijgen.

De regelgeving rond gezinsvorming en gezinshereniging verandert snel. Het ministerie van Justitie heeft de laatste stand van zaken: www.justitie.nl.

Is het huwelijk tussen twee mannen of tussen twee vrouwen ook geldig in het buitenland?

Dat ligt eraan naar welk land je gaat. Nederland liep internationaal voorop met de openstelling van het huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht. In België, Spanje, Zweden, Noorwegen, Canada, Zuid-Afrika en een aantal staten van de VS is het inmiddels ook mogelijk om een homorelatie vast te laten leggen.

Tegelijkertijd moet je goed uitzoeken welke aspecten van het huwelijk er geldig zijn in een bepaald land. Als partners niet als elkaars familie of erfgenamen worden beschouwd, kan dat consequenties hebben, bijvoorbeeld wanneer één van de partners iets overkomt.

Als een getrouwd stel verhuist naar het buitenland is het dus belangrijk om uit te zoeken in hoeverre hun relatie in dat land geaccepteerd wordt. Een homo of lesbisch echtpaar kan op grond daarvan bepaalde zaken laten vastleggen, aanvullend op het huwelijk. Bijvoorbeeld door middel van een testament, waarin zij vastleggen dat ze van elkaar erven.

In de meeste landen kunnen mensen beter niet tonen dat zij een stel zijn. Getrouwd of niet: alle homostellen moeten daar rekening mee houden als ze naar het buitenland gaan, of dat nou voor vakantie is of voor werk.

Kunnen homo’s en lesbo’s in elke gemeente trouwen?

Ja. Iedere gemeente is verplicht een huwelijk tussen twee mannen of twee vrouwen te sluiten. Tegelijkertijd mogen individuele ambtenaren vanwege hun geloofsovertuiging afzien van het sluiten van zo’n  huwelijk. Zij worden ook wel weigerambtenaren genoemd. Sinds 1 november 2014 mogen gemeenten geen nieuwe weigerambtenaren meer aannemen. Alle nieuw aangestelde ambtenaren van de burgerlijke stand moeten ieder stel – hetero, homo of lesbisch – kunnen trouwen.

allesovergay